Afgelopen weekend was ik in Drenthe, bij het dorpje Oude Willem, vlak bij Diever. We maakten daar een prachtige wandeling door bos en heidevelden. De fietspaden zijn mooi geasfalteerd, maar de wandelpaden kronkelen over de heide en door het bos. Vol wortels, soms zanderig, smal, en met bomen die dwars over de paden liggen. Soms is er een stukje uitgezaagd zodat je er iets makkelijker overheen kunt klimmen. Kuddes runderen met jongen verscholen onder de bomen, en spechten die er druk op los timmerden tegen de stammen.
En daar, op ons pad, kwamen we twee heren tegen. Zo te zien echte wandelaars; vast vader en zoon. De een van onze leeftijd, waarschijnlijk iets jonger. De ander een man van ver in de tachtig, misschien zelfs al de negentig gepasseerd. Voorzichtig lopend achter een rollator over het smalle, hobbelige bospad. In het voorbijgaan maakten we een grapje: ,,Rupsbanden zijn misschien makkelijker…” ,,Geen gek idee!”, riep hij ons na.
Even verderop kwamen we bij een boom die dwars over het pad lag. Een waar je overheen moest klimmen; eromheen was onmogelijk. Mijn partner riep achterom: ,,Zal ik even wachten en u helpen? Dan tillen we u er samen overheen.”
,,Nee hoor,” riep de oudere man monter. ,,Dit doe ik zelf. Ik heb alle tijd. Ik hak vaker met dit bijltje. Ben het gewend.” We keken elkaar aan en liepen verder. En de volgende minuten waren de mannen onderwerp van gesprek. Zo kun je ook oud zijn.
U heeft vast wel gehoord dat De Wulverhorst zich heeft aangesloten bij de vereniging Reable Nederland. Deze vereniging staat voor een beweging waarbij vooral wordt gekeken samen met de inwoner, het netwerk en professionals, naar hoe iemand meester blijft over zijn of haar eigen leven, maar ook naar wat iemand nog zelf kan, of met ondersteuning en hulpmiddelen weer zelf kan.
Dat betekent dat er een aantal uitgangspunten centraal staan:
• Niet zomaar overnemen wat mensen zelf kunnen.
• Mensen helpen te herwinnen wat ze niet meer kunnen.
• Samen zorgen voor een oplossing voor wat overblijft.
Misschien denkt u: 'dat is toch logisch?' Maar kijk eens om u heen hoe makkelijk en snel mensen soms zaken uit handen worden genomen, vaak ook nog ongevraagd! Wat doet dat met eigen regie en eigenwaarde? Even de koffie inschenken, de schoenveters strikken, een melkpak openen, de deur opendoen, de was vouwen… Het gaat vaak sneller dan wanneer iemand het zelf doet. Allemaal goed bedoeld, maar het effect is dat mensen geen vragen meer hoeven te stellen en dingen niet meer zelf doen, terwijl ze dat, zij het met wat meer moeite nog best kunnen.
De gevolgen zijn duidelijk: minder beweging, minder eigenwaarde, verlies van routine, kracht en denkvermogen. En wat doen hersenen en een lijf als ze niet meer worden gebruikt? Ze komen nóg minder in actie.
Voor de medewerkers van De Wulverhorst betekent reablement dat een aantal gedragsregels geldt:
• Ga uit van de persoonlijke situatie; mensen zijn immers niet gelijk en ieders situatie is anders.
• Kijk door de ogen van de hulpvrager; iedereen kijkt op een andere manier en vindt andere zaken belangrijk.
• Zorg kan niet worden opgelegd; als iemand niet wil, dan wil die niet (tenzij er sprake is van gevaar voor zichzelf of anderen).
• De hulpvrager kan zorg niet afdwingen; professionals hebben kennis en kunde, en kunnen op basis daarvan oordelen dat iets anders nodig is.
• De hulpvrager heeft regie. Logisch toch? Je moet er niet aan denken dat anderen bepalen wat goed voor je is.
Een van de initiatiefnemers van de vereniging Reable Nederland, Rudi Westendorp, hoogleraar ouderengeneeskunde, is bijvoorbeeld geen voorstander van veel huisaanpassingen zoals alles gelijkvloers maken of het plaatsen van trapliften. Het is voor het lijf juist goed om in beweging te blijven, om moeite te moeten blijven doen. Niet alle gemak dient de mens. Blijf, ook als oudere, in beweging en daag jezelf uit.
Iedereen moet daarin natuurlijk zijn eigen afweging maken, maar ik kan me er heel goed in vinden. Het brengt me terug naar de situatie tijdens mijn wandeling in Drenthe. Een man die blijft doen wat hij fijn vindt, ondanks de letterlijke obstakels die hij tegenkomt. Een mooi voorbeeld van hoe je als je zo veel mogelijk actief blijft niet zélf hoeft te ‘reabelen’, maar vooral de omgeving (ik dus) dat moet doen!
Bestuurder Joyce Jacobs schrijft regelmatig columns over onderwerpen die samenhangen met de visie van De Wulverhorst.