Verhalen uit De Wulverhorst

,,Zelfstandigheid behouden waar het kan''

Secretariaat
Hoe zorg je ervoor dat cliënten zoveel mogelijk hun eigen regie houden, ook als ze hulp nodig hebben? Paulien Hoogendoorn, Verzorgende IG bij De Wulverhorst, deelt hoe zij reablement toepast in de praktijk. Van kleine aanpassingen tot grote stappen naar zelfstandigheid – het draait allemaal om luisteren, stimuleren en vertrouwen geven.
Welke functie vervul je binnen De Wulverhorst en hoe speelt reablement daarin een rol?
,,Ik werk als Verzorgende IG binnen het VPT-team in de wijk. Binnen dit team ben ik tevens EVV’er (Eerst Verantwoordelijke Verzorgende) en GVP’er (Gespecialiseerd Verzorgende Psychogeriatrie). Dit betekent dat ik het eerste aanspreekpunt ben voor onze cliënten, hun familie en mantelzorgers.

Reablement betekent voor mij dat de regie altijd bij de cliënt blijft. Wanneer we bij iemand thuis komen, stappen we als het ware binnen in iemands leven. We nemen niets over wat iemand zelf nog kan of opnieuw kan leren. We luisteren goed naar wat iemand echt nodig heeft en kijken hoe we ondersteuning kunnen bieden zonder zelfstandigheid weg te nemen.

Een mooi voorbeeld is een cliënt die niet meer durfde te douchen. Door beugels en een douchestoel te gebruiken, lukte het uiteindelijk toch weer. Een andere cliënt voelde zich 's ochtends slap omdat hij geen ontbijt kon klaarmaken. Door samen af te spreken dat hij ’s avonds al een boterham zou smeren en deze ’s ochtends zelf uit de koelkast kon pakken, voelde hij zich weer sterker.

We proberen ook kleine, dagelijkse handelingen in stand te houden. Als iemand bijvoorbeeld zelf de deur kan opendoen, laten we dat ook gebeuren. We gaan niet direct met een sleutel naar binnen als iemand niet opendoet, maar proberen het later opnieuw. Zo blijft iemand zoveel mogelijk zelfstandig.’’
 
Je hebt nu de eerste training gehad. Hoe heb je de training tot nu toe ervaren?
,,Ik heb inderdaad één trainingssessie gehad. Deze stond vooral in het teken van kennismaken en verwachtingen uitspreken. Wat ik erg leuk vond, was dat we met collega’s uit verschillende teams samenkwamen. Dit gaf een goed inzicht in hoe reablement Wulverhorst-breed wordt toegepast.’’
 
Op welke manier heeft reablement een positieve invloed op jouw werk?
,,Het geeft enorm veel voldoening om te zien dat een cliënt weer iets zelf kan wat eerst niet meer lukte. Dat geeft niet alleen hen een goed gevoel, maar mij als zorgverlener ook."
 
Kun je een succesverhaal delen waarin reablement echt het verschil maakte?
,,Ja! Na de eerste training moest ik in het weekend werken en bezocht ik een meneer die normaal gesproken altijd zelf zijn krant ophaalde. De laatste maanden vroeg hij ons steeds vaker om dat voor hem te doen, omdat hij het traplopen niet meer aandurfde.

Na de training besloot ik het anders aan te pakken en vroeg ik hem of hij samen met mij de krant wilde halen. Hij was verbaasd en vroeg waarom. Ik legde uit dat beweging belangrijk is en dat ik hem graag wilde ondersteunen. Samen gingen we de trap af en haalden de krant. Meneer was dankbaar, maar gaf toe dat het hem veel energie kostte. Toch was het een eerste stap naar meer zelfstandigheid.’’
 
Hoe draag je reablement over aan je collega’s?
,,We zijn allemaal zorgzame mensen en hebben vaak de neiging om dingen uit handen te nemen. Soms denken we: ‘Ik doe het wel even, want dat is makkelijker of sneller.’

Als er een nieuwe cliënt in zorg komt, geef ik bij de overdracht aan wat de afgesproken ondersteuning is en waar de cliënt zelf de regie in houdt. Ik herinner collega’s eraan dat we in iemands leven stappen en niet zomaar alles moeten overnemen. Bijvoorbeeld, als er een vaatje op het aanrecht staat, laten we het staan zodat de cliënt zelf kan beslissen wanneer hij of zij het opruimt.’’
 
Kun je een voorbeeld geven van een situatie waarin reablement niet het gewenste resultaat opleverde?
,,Een cliënt was gevallen en had een rollator gekregen. Ook was er een fysiotherapeut ingeschakeld om haar meer zekerheid te geven bij het lopen. Het doel was dat ze uiteindelijk zelf haar maaltijd kon opwarmen en kleine dingen, zoals de lichtknop bedienen, weer zelf zou doen.

Aanvankelijk pakte ze haar ontbijt zelf en ruimde haar vaat op. Maar gaandeweg begon ze steeds meer te zitten en liet ze taken weer over aan ons. Wij probeerden haar te stimuleren om haar medicatie zelf te pakken, maar als ze dat niet deed, namen we het toch weer over uit angst dat ze haar medicijnen zou vergeten.
Achteraf gezien hadden we haar hier beter in moeten begeleiden, bijvoorbeeld door het samen te doen in plaats van het volledig van haar over te nemen. Zo had ze meer vertrouwen kunnen krijgen in haar eigen kunnen.’’
 
Welke uitdagingen zie je bij de implementatie van reablement?
,,De grootste uitdaging is om ervoor te zorgen dat iedereen op één lijn zit in de ondersteuning van de cliënt. We moeten als team consequent dezelfde aanpak hanteren, zodat cliënten niet de ene keer wél en de andere keer niet worden gestimuleerd om zelf dingen op te pakken.’’
 
Tot slot: welke vraag wil je stellen aan de volgende collega?
,,Mijn vraag is: Hoe pas jij reablement toe op de werkvloer en hoe betrek je je collega’s hierbij?"
 
Reablement
Reablement is een manier van werken waarmee zorgmedewerkers mensen met een zorgvraag helpen hun eigen leven te leiden zoals ze dat zelf willen. Een gedachtegoed waarmee mensen met een zorgvraag hun zelfstandigheid behouden. Zorgmedewerkers nemen niet over wat mensen zelf kunnen, zij helpen mensen te herwinnen wat ze niet meer kunnen. Samen zorgen we voor een oplossing voor dat wat overblijft. 

Kijk op de website van Reable Nederland voor meer informatie.